Odeszła nasza dobra Przyjaciółka Aleksandra Szurmiak-Bogucka

„…Gdzie ześ Pani Olu, gdzie ześ sie podziała,
Tyś sie nom na zawdy trownickiem przyodziała…”

W piątek 17 lipca 2020 r. w Krakowie w wieku 91 lat odeszła od nas Aleksandra Szurmiak-Bogucka, jedna z najwybitniejszych polskich etnomuzykologów, badaczka i znawczyni kultury muzycznej Karpat, wykładowczyni i prelegentka konferencji, seminariów i warsztatów, jurorka konkursów folklorystycznych, autorka wielu fachowych publikacji, niekwestionowany autorytet kilku pokoleń muzyków, folklorystów, regionalistów, animatorów kultury. Ekspert Polskiej Sekcji CIOFF.
   

Przez kilkadziesiąt lat związana m.in. z Wojewódzkim Ośrodkiem Kultury i Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu. Była przewodniczącą Rady Artystycznej Międzynarodowego Festiwalu Dziecięcych Zespołów Regionalnych Święto Dzieci Gór i wykładowczynią kilku edycji Studium Folklorystycznego. Przyjacielem, doradcą i dobrym duchem. Jak podkreśla Antoni Malczak, długoletni dyrektor MCK SOKÓŁ, przyjaciel Aleksandry Szurmiak-Boguckiej, odeszła chodząca encyklopedia, historia i legenda folkloru, sądeckiego, krakowskiego, polskiego…

Aleksandra Szurmiak-Bogucka urodziła się 26 grudnia 1928 roku w Nowym Sączu. Miłość do rodzimej kultury wyniosła z domu. Jej ojciec Bolesław Szurmiak był zasłużonym dla rozwoju kultury i oświaty Sądecczyzny nauczycielem. Także jej dwie siostry Halina i Maria zajmowały się działalnością pedagogiczną i społeczną.

Odebrała wszechstronne wykształcenie. W rodzinnym mieście uczęszczała do Liceum Humanistycznego Sióstr Niepokalanek, a także pobierała lekcje gry na fortepianie. Po ukończeniu Średniej Szkoły Muzycznej w Krakowie (dyplom w klasie fortepianu prof. Haliny Ekier), studiowała muzykologię na Wydziale Humanistycznym UJ pod kierunkiem profesorów: Z. Jachimeckiego, J. Reissa, S. Łobaczewskiej i W. Poźniaka. Studia ukończyła w 1953 r. obroną pracy magisterskiej pt.: „Monografia muzyczna wsi Ochotnica w powiecie nowotarskim”. Równocześnie, jako przedmiot poboczny, zgłębiała etnografię. W tym zakresie edukację zakończyła egzaminem ogólnym u profesorów: K. Moszyńskiego i J. Klimaszewskiej.
  
Aleksandra Szurmiak-Bogucka pracę zawodową rozpoczęła w 1954 roku w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie w Sekcji Badania Muzyki Ludowej, pod kierunkiem Jadwigi i Mariana Sobieskich. Od 1953 r. była członkiem Krakowskiej Ekipy Regionalnej, w której wraz z mężem Kazimierzem Boguckim w latach pięćdziesiątych dokonywała nagrań i zapisów tradycyjnego folkloru muzycznego (tak zwana Akcja Zbierania Folkloru Muzycznego). Wspólnie „wyruszyli” więc do ludu, kontynuując dzieło Kolberga. Ich dorobek to kilka tysięcy pieśni, melodii i wywiadów u Lachów Sądeckich i Limanowskich, Górali Podhalańskich, Żywieckich, Nadpopradzkich, Sądeckich od Łącka i Kamienicy, Pienińskich, Spiskich, Orawskich, Łemków i Krakowiaków – zwłaszcza Krakowiaków Wschodnich.

W latach 1963-64 wykładała i prowadziła ćwiczenia w Katedrze Historii Muzyki UJ oraz współpracowała z Redakcją Dzieł Wszystkich Oskara Kolberga w Poznaniu. Rok 1965 to początek jej 35-letniej pracy w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Tam objęła stanowisko Kierownika Redakcji Dawnej Muzyki Polskiej i Folkloru. W latach 1982/83 i 1983/84 prowadziła ze studentami zajęcia fakultatywne z folkloru muzycznego w Katedrze Etnografii UJ.

Była wykładowcą muzycznego folkloru górskich regionów Polski w Studium Folklorystycznym w Nowym Sączu, działającym dziś przy Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ.

W roku 1985 została redaktorem serii „Obrzędy i zwyczaje ludowe”. Wykonywała w terenie dokumentację fotograficzną i muzyczną (seria po wydaniu trzech tomów została przerwana z przyczyn ekonomicznych i już jej później nie wznowiono). Od 1972 roku na seminariach instruktorskich organizowanych przy Festiwalu Folklorystycznym „Limanowska Słaza” w Limanowej instruktorom zespołów ludowych z całego kraju przekazywała swą wiedzą o muzyce ludowej, jej korzeniach i uwarunkowaniach regionalnych. Czyniła to także przy innych przeglądach i festiwalach folklorystycznych.
   
Aleksandra Szurmiak-Bogucka była przez ponad pół wieku jurorem przeglądów i konkursów folklorystycznych, takich jak m.in.:
  • Sabałowe Bajania w Bukowinie Tatrzańskiej (od 1969),
  • Festiwal Górali Polskich w Żywcu (od 1969),
  • Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem (od 1971),
  • Festiwal Folkloru Ziem Nizinnych – kontynuacja o Pawie Pióro i Gliniany Dzban w Tarnowie (od 1972),
  • Krakowski Konkurs Kapel, Instrumentalistów i Śpiewaków Ludowych w Bochni i Niepołomicach (od 1972),
  • Festiwal Folklorystyczny „Limanowska Słaza” w Limanowej (od 1972),
  • Konkurs Kapel Podhalańskich w Szczawnicy (od 1976 w Nowym Targu),
  • Karnawał Góralski w Bukowinie Tatrzańskiej (od 1975),
  • Karpacki Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych w Rabce-Zdroju (od 1976),
  • Ogólnopolski Festiwal Kapel, Instrumentalistów i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym (od 1977),
  • Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne w Wiśle oraz w Żywcu (od 1990),
  • Międzynarodowy Festiwal Dziecięcych Zespołów Regionalnych „Święto Dzieci Gór” w Nowym Sączu (od 1992),
  • Międzynarodowy Festiwal Folkloru Karpat w Trzcinicy,
  • Ogólnopolskie Spotkania Dziecięcych i Młodzieżowych Grup Kolędniczych „Pastuszkowe Kolędowanie” w Podegrodziu,
  • Przepatrzowiny Teatrów Regionalnych Małopolski w Czarnym Dunajcu,
  • Międzywojewódzki Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych w Bukowinie Tatrzańskiej,
  • „Druzbacka” – Przegląd Kapel, Instrumentalistów, Śpiewaków Ludowych i Drużbów Weselnych w Podegrodziu i innych miejscowościach,
  • Regionalny Przegląd Zespołów Folklorystycznych, Kapel Ludowych, Grup Śpiewaczych i Śpiewaków Ludowych im. J. Cierniaka „Krakowski Wianek” w Szczurowej,
  • Przegląd Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych Regionu Krakowskiego „Krakowiaczek” w Łoniowej,
  • Przegląd Folkloru Pogórza „Pogórzańska Wiosna” w Gorlicach.

Od lat 70. uczestniczyła w komisjach artystycznych lokalnych przeglądów rodzimego folkloru góralskiego oraz przeglądach folklorystycznych w Płocku i Poznaniu na Konkursach Muzyki Dudziarzy.

Aleksandra Szurmiak-Bogucka wraz z mężem Kazimierzem była założycielem i instruktorem Zespołu Regionalnego Podhale w Nowym Targu, a także konsultantem muzycznym Zespołu Regionalnego Lachy w Nowym Sączu. Wielu grupom udzielała fachowych porad i konsultacji programowych. Dla Polskiego Radia przygotowała liczne audycje o folklorze muzycznym regionu Karpat. Była członkiem Związku Kompozytorów Polskich – Sekcji Muzykologów, Towarzystwa Przyjaciół Kultury Ludowej w Krakowie, Towarzystwa Przyjaciół Orawy, Polskiego Towarzystwa Etnochoreologicznego w Warszawie, w którym współredagowała leksykon „Taniec w polskiej tradycji” oraz członkiem Rad Artystycznych Ministerstwa Kultury i Sztuki CAK.

Za swoją pracę została uhonorowana następującymi wyróżnieniami: Nagroda im. Oskara Kolberga (1986), Złoty Krzyż Zasługi (1987), Srebrny Krzyż Zasługi (1986), Srebrna Odznaka za zasługi dla Ziemi Krakowskiej (1970), Złota Tarcza Herbowa Miasta Nowego Sącza (1972), Zasłużony Działacz Kultury (1972), Nagroda Wojewody Krakowskiego za osiągnięcia w dziedzinie kultury (1974), Dyplom Honorowy Ministra Kultury i Sztuki za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury (1980), Nagroda I stopnia im. Jędrzeja Cierniaka za wniesiony wkład w rozwój działalności kulturalnej na rzecz środowiska wiejskiego (1987), Nagroda Miasta Krakowa za wybitne osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury oraz ochrony i popularyzacji folkloru krakowskiego (1989), Medal 50-lecia Cepelii – w uznaniu zasług (1999), Honorowe Członkostwo Związku Podhalan (1996), Odznaka C.I.O.F.F. za szczególne osiągnięcia dla Ochrony Dziedzictwa MERITORIOUS SERVICE (2006), Zasłużony Kulturze - Gloria Artis (2008), Odznaka Honorowa Zasłużony dla Ziemi Sądeckiej (2011), Nagroda Województwa Małopolskiego im. Romana Reinfussa (2012), Krzyż Małopolski (2015).

Aleksandra Szurmiak–Bogucka była jednym z najwybitniejszych etnomuzykologów w kraju specjalizujących się w tradycyjnej kulturze muzycznej polskich Karpat i Podkarpacia. Wiele lat poświęciła badaniom ludowego dziedzictwa muzycznego grup etnograficznych Polski południowej. Swoją ogromną wiedzą i doświadczeniem dzieliła się w licznych publikacjach, artykułach i opracowaniach, ale nade wszystko była bezcennym wykładowcą oraz prelegentem konferencji i seminariów organizowanych przez instytucje kulturalno-oświatowe.

Na co dzień wykazywała się ogromną serdecznością i empatią. Jako przewodnicząca komisji artystycznych tworzyła miłą atmosferę pracy. Całe swoje życie poświęciła folklorowi. Jeszcze dwa lata temu gościliśmy ją podczas Święta Dzieci Gór. Wychowała kilka pokoleń ludzi zainteresowanych kulturą ludową, naukowców, instruktorów i kierowników zespołów ludowych oraz regionalistów zakochanych w polskiej tradycji.

Pogrzeb Aleksandry Szurmiak-Boguckiej odbędzie się w najbliższy piątek, 24 lipca 2020 r., w Łącku. Pani Ola spocznie na miejscowym cmentarzu obok męża Kazimierza.

fot. archiwum Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ
   
 

 
 
 
MCK Sokół 
 
 
 
 

MCK SOKÓŁ       Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego       CIOFF


Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ - Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego
ul. Długosza 3, 33-300 Nowy Sącz, tel. +48 18 448 26 10, fax + 48 18 448 26 11
sdg@mcksokol.plkontakt@mcksokol.plwww.mcksokol.pl | Polityka prywatności

Festiwal dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Newsletter

newsletter festiwalowy

wiadomości MCK Sokół

Projekt i wykonanie: inti.pl
Nie masz jeszcze konta w na naszej stronie? Zarejestruj się aby korzystać z forum dyskusyjnego, utworzyć własną galerię zdjęć, komentować artykuły...
Zapomniałeś hasła?